Rola kapitalu pozyczkowego
Jedną z histerycznie najstarszych form kapitału, funkcjonujących w gospodarce kapitalistycznej jest — obok kapitału handlowego — kapitał pożyczkowy. W postaci kapitału lichwiarskiego znany był w kapitalistycznych formacjach społeczno-gospodarczych. K. Marks mówił o kapitale lichwiarskim jako „przedpotopowej" formie kapitału, który służył przede wszystkim konsumpcyjnym celom ówczesnych klas posiadających, nie odgrywając istotnej roli w procesach produkcji. Warunkiem jego występowania było pojawienie się produkcji towarowej oraz rozwój - wraz z rozwojem handlu — różnych funkcji pieniądza. Te przesłanki ukształtowały się przed kapitalizmem i zadecydowały o wczesnym historycznie pojawieniu się kapitału lichwiarskiego. W gospodarce kapitalistycznej pozycja kapitału pożyczkowego — w porównaniu z formacjami przedkapitalistycznymi — ulega istotnej zmianie. Kapitał ten nie stanowi już samodzielnej i głównej formy, lecz zostaje podporządkowany kapitałowi przemysłowemu i oddany na jego usługi. Środki uzyskane u kapitalisty pożyczkowego wykorzystuje kapitał przemysłowy do celów produkcyjnych, dążąc przy tym do osiągania maksymalnych zysków.
